تبریز

 

اطلاعات جاذبه گردشگری توریستی تبریز

تبریز:تبریز مرکز استان اذربایجان شرقی با مساحتی حدود ۱۲۰۰ کیلومتر مربع، پس از تهران و مشهد سومین شهر بزرگ ایران است. جمعیت تبریز بالغ بر ۱٬۵۷۹٬۳۱۲ (سرشماری۱۳۸۵) استکهازاینلحاظپسازشهرهایتهران،مشهدو شیراز چهارمین شهر پرجمعیت ایران محسوب می شود. تبریز از شمال به کوه عینالی و از جنوب به دامنه کوه سهند و از سمت غرب به جلگه تبریز و دریاچه ارومیه محدود است.    تبریز از دیرباز تأثیر زیادی در زمینه‌های مختلف از جمله سیاسی و اقتصادی داشته‌است. تبریز اولین پایتخت ایران در زمان صفویان و شهر ولیعهدنشین دودمان قاجار بود.  

با کشفیات اخیر در محوطه مسجد کبود قدمت تبریز تا ۴۵۰۰ سال برآورد می‌شود. در سده چهارم هجری یاقوت هموی تبریز را مشهورترین شهر اذربایجانن  می‌خوانند.

در سده‌های پنجم تا سوم پیش از میلاد تبریز یکی از شهرهای پر جمعیت آن دوران بشمار میرفته‌است. شهر دارای دروازه‌های متعددی بوده و بیش از ۳۰۰ کاروانسرای در آن جای داشته‌است. به لحاظ استقرار آن در منطقه جغرافیایی خاص شهر پی در پی دستخوش حوادث طبیعی مانند زلزله گشته‌است و همچنین به عنوان بزرگ‌ترین شهر نزدیک به ارمنستان و روم شرقی آن زمان همیشه مورد تاخت و تاز دشمنان شمالی و شمال شرقی قرار گرفته‌است. بدین علت با وجود قدمت کهن آن اکثر آثار تاریخی آن از بین رفته‌است. تبریز یکی از بااهمییت ترین مراکز بازرگانی آن دوران بوده و به‌عنوان پل ارتباطی بین شرق و غرب اهمییت فراوانی داشته‌است. مردمان آن از دیرباز به کار بازرگانی اشتغال داشتند و این فرهنگ تا کنون نگهداری شده‌است.

این حوقل در۳۶۷ و این مسوکیه در ۴۲۱ و ناصر خسرو  در ۴۳۸ تبریز را بزرگ‌ترین و آبادترین شهر اذربایجان می‌خوانند .

در سال ۶۱۸ لشکر مغول به پشت دروازه‌های تبریز می‌رسند، اما تدبیر بزرگان شهر تبریز را از حمله مغولان مصون نگه می‌دارد و مردم تبریز با بذل مال شهر را از کشتار و ویرانی رها می‌سازند. این اتفاق سه بار تکرار می‌شود و در هر سه بار مردم متمول تبریز همان روش را به کار می‌بندند تا این که در سال ۶۳۸ هجری قمری مغول ها به سراسر آذربایجان چیره می‌شوند.برخی از ایلخانیان مغول تبریز را پایتخت خود قرار می‌دهند که در زمان غاران خان تبریز شکوه ویژه‌ای می‌یابد. یکی از اثرهای معماری این دوره شب غاران خان تبریز با ابهت تاریخی اش چشم‌ها را خیره می‌سازدخواجه رشید الدین فضل الله وزیر ایلخانان را بنیاد می‌نهد که در زمان خود عظیم‌ترین مرکز علمی و فرهنگی به شمار می‌رود و از آن همه مجد و عظمت اینک ویرانه‌های از برج‌های ربع رشیدی در میان محله‌ای باقی مانده‌است.

 

تبریز اولین پایتخت ایران جدید در دوره صفویه شد .نزدیکی تبریز به مرز ایران و عثمانی موجب شد که این شهر در برابر تهدیدات عثمانی آسیب پذیر شود به طوریکه جندین بار به تصرف عثمانیان درآمد تا اینکه شاه طهماسب صفوی تصمیم به انتقال پایتخت به قزوین گرفت. تبریز در دوره قاجار لقب تاریخی دارالسلطنه را گرفت و ولیعهدهای متعدد سلسله قاجار در این شهر اقامت می‌گزیدند.

در رویداد تنباکو شهر تبریز چون بسیاری دیگر از شهرهای ایران نقش ارزنده‌ای را ایفا کرد. تبریز در جنبش مشروطه نقشی مهم داشت و دلیری و فداکاری کسانی چون سردار خان سردار ملی . باقر خان سردار ملی .ثقه الاسلام.شیخ محمد خیابانی. علی مسیو. حسین خان باغبان  به پیروزی جنبش و گرفتن مشروطه منجر شد.پس از سرکوب مشروطه توسط محمد علی شاه قاجار تمام حرکتهای مشروطه خواهانه در کشور خاموش شدند اما در تبریز و تنها در چند محله آن هنوز کسانی بودند که حاضر باشند تا پای جان از این دست آورد پاسداری کنند . ستارخان و پیروانش در محله امیر خیز شروع به مقاومت کردند و به تدریج چند محله دیگر نیز به آنها ملحق شدند.مقاومت آنها در مقابل نیروهای محمد علی شاه ، قزاقان و دیگر مدافعان استبداد ماهها ادامه داشت تا اینکه مجدداً از گوشه و کنار کشور مردم به پا خواستند و مشروطه خواهان با فتح تهران به پیروزی رسیدند.در واقع باید گفت پیروزی مجدد مشروطه خواهان بر استبداد محمد علی شاهی در واقع ناشی از مقاومت تبریز بود .

در 1324 فرقه دموکرات اذربایجان با حمایت شوروی سعی در برپائی حکومتی مستقل از دولت مرکزی ایران کرد و تبریز مرکز فعالیت این گروه بود.ولی با بیرون رفتن نیروهای شوروی فرقه نیز با شکست سختی روبرو شد.

تبریز در نهضت ملی نفت نیز یکی از ارکان حرکت‌های آن زمان در سراسر کشور به شمار می‌رفت.

در ۱۵ خرداد سال ۱۳۴۲ نیز بازاریان تبریز با بستن بازار و خطیبان تبریز باایراد سخنرانی‌های مهم و پخش شب نامه‌ها شرکت داشتند.

در 29 بهمن 1356 مردم تبریز بر رژیم شاهنشاهی شوریدند.

زبان

زبان مردم تبریز همانند دیگر شهرهای منطقه اذربایجان .ترکی اذربایجانی است.

 

مناطق توریستی گردشگری:

 

روستای کندوان:

 

کندوان یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در کندوان در حدود 60 کیلومتری جنوب غربی تبریز در یکی از روستاهای دهستان سهند در 18 کیلومتری جنوب اسکو، در دامنه سرسبز سلطان داغی واقع شده است. دهستان سهند بخش مرکزی شهرستان اسکو ‌است. این روستا دارای جاذبه‌ های گردشگری فراوانی ‌است که به ‌دلیل شکل خانه ‌های آن که به ‌مانند کندوی عسل در دل کوه کنده شده ‌اند است و جالب آنکه عسل از مهم ‌ترین سوغات روستای کندوان است.

در اثر فعل و انفعالات آتشفشانی کوه های سهند؛ منظره‏ای در یکی از خوش آب و هواترین نقاط ایران ایجاد شده که بیشتر به نظر خواب و خیال می آید. ده ها کران چندتایی، جفتی، تکی، مخروطی شکل و دوک مانند؛ یکی از بهترین مناظر طبیعی ایران را مجسم ساخته است. از دهانه‏ های آتشفشان سهند و دیگر کوه های آتشفشانی اطراف، طی هزاران سال، مواد مذاب بیرون می‏جهیده است. این گدازه ها در طی قرون متمادی روی هم انباشته و به تدریج بر روی آنها پوسته‏ای از سنگ ایجاد گردیده است. توده ها و گدازه های مذاب آتشفشانی به وسیله باد و بوران طی هزاران سال متمادی تغییر شکل داده و به فرم کران در آمده است. به تدریج قسمت های کمتر سخت کران ها ریخته و قسمت های سخت‏تر باقی مانده و وضعیت کنونی را که بیشتر به معجزه طبیعی شباهت دارد ایجاد نموده است. باد و باران مفرط به خصوص در کران های ناحیه ورودی روستا بیشتر موثر بوده و صدمه زیادی به آنها وارد آورده، در صورتی که در شرق و انتهای روستا به خاطر وجود تپه های مرتفع کران ها بلندتر و سالم‏تر باقی مانده است.
کندوان یکی از سه روستای صخره‌ ای جهان است که این موجب جذابیت بی‌ نظیر آن شده است.

معماری روستای کندوان و جاری بودن زندگی مردم در قالب بافت قدیمی آن یک استثنا در دنیا به حساب می‌ آید. چرا که دیگر در ترکیه و آمریکا کسی در کاپادوکیه و داکوتا زندگی نمی ‌کند. کندوان روستایی است بنا شده در صخره و تنها سازه این دهکده را سنگ‌ها تشکیل می ‌دهند. خانه ‌ها هرمی شکل هستند و برای دام ‌ها نیز حفره‌هایی در سنگ‌ ها بنا شده است. خانه های سنتی و باستانی کندوان از نظر نوع معماری در ایران نظیر ندارند و به عقیده تعدادی از محققین احداث این خانه‌ها به قرن ۷ هجری همزمان با یورش مغول‌ها برمی‌ گردد.

کندوان منطقه ‌ای ییلاقی از رشته کوه‌ های سهند است که مراتع سرسبزش عشایر زیادی را به آن جا می‌کشاند. چشمه آب معدنی کندوان نیز یکی از جاذبه‌های این روستای ۶ هزار ساله محسوب می ‌شود. آب این چشمه با کمترین درصد سنگینی برای درمان بیماری ‌های کلیوی بسیار مفید است.

آبریزها اکثرا در کنار معابر و در خارج از کران ها و محیط مسکونی قرار داشته و هر چند خانواده به طور مشترک دارای یک آبریز هستند. آبریزها اکثرا دارای چند محل نشیمن و انباره می‏باشد که بستگی به شیب زمین دارد. به خاطر قطر و ضخامت زیاد کران‌ها، ایجاد نورگیر در طبقات پایین کار بسیار مشکلی است، بدین مناسبت نورگیرها اغلب در طبقات بالا واقع شده ‌اند. جنس پنجره‌ها از چوب بوده اغلب به شکل شطرنجی و در آنها قطعات کوچک شیشه تعبیه شده است.

 

ائل گلی شاه گلی تبریز:

 

ائل گؤلی (ائل گلی) یا شاه ‌گلی یکی از مهم ‌ترین گردشگاه ‌های شهر تبریز است که در جنوب شرق آن و در ۷ کیلومتری مرکز شهر واقع شده ‌است. شاه گولی به معنی “استخر شاه” ترجمه شده است. گول در زبان ترکی به معنی استخر می ‎باشد. احداث بنای اولیه این آبگیر را به زمان پادشاهان آق قویونلو و توسعه آن را به زمان صفویه نسبت می‎ دهند.

ائل گلی، شاه ‌گلی تبریز تا پیش از روی‌ کارآمدن صفویان، بزرگترین منبع ذخیره آب جهت آبیاری باغ‌ های مناطق شرقی تبریز تا دروازه تهران و تپلی‌ باغ بوده ‌است. در دوران حکومت صفویان، تمام شن و ماسه و نخاله‌ های موجود در محوطه داخلی دریاچه فعلی خالی شده و دیواره ‌ای سنگی به دور آن کشیده شد.

در دوران قاجار در پیرامون استخر ائل گلی خیابان ‌هایی جهت عبور و مرور احداث گردید و در جوار این معابر، درختان درخت تبریزی، بید مجنون و گل‌های اطلسی متعددی در چندین ردیف جهت تزئین گردشگاه و پاکی آب و هوا کاشته شد. ائل گلی در دوران پهلوی به شهرداری تبریز واگذار شد تا به یک گردشگاه عمومی تبدیل شود. سید باقر کاضمی (مهذب‌الدوله) استاندار وقت آذربایجان شرقی، نخستین تعمیرات اساسی را در محوطه این گردشگاه به انجام رسانید. در مرکز استخر ائل گلی، عمارت کلاه ‌فرهنگی هشت ضلعی وجود دارد که امروزه به ‌صورت یک تالار پذیرایی مورد استفاده قرار می ‌گیرد و به کاخ ائل گلی مشهور است. این بنا پیشتر ساختمانی خشتی بود که در سال 1346 تخریب گشت و با همت شهرداری تبریز و استانداری، جای خود را به یک ساختمان زیبا و مقاوم داد.
دریاچه ائل گلی با ۵٫۵ هکتار وسعت، گنجایش ۷۲۰۰۰۰ متر مکعب آب را دارد. این دریاچه پیشتر به سبب بزرگی و عظمت، شاه ‌گلی (دریاچهٔ بزرگ) نام داشته که پس از انقلاب اسلامی ایران به ائل گلی یعنی دریاچه مردم تغییرنام داده ‌است. یکی از شعبه ‌های رودخانه لیقوان که از نزدیکی روستای چاوان می‌گذرد، به‌صورت جویباری کوچک از سمت جنوب‌ شرقی دریاچه ائل‌گلی وارد آن شده و آب آن را تأمین می‌نماید.

تپه نسبتاً بلندی در بخش جنوبی دریاچه ائل‌گلی قرار گرفته که جنگل‌کاری شده و آبشارهای مصنوعی متعددی از این تپه به سمت داخل دریاچه سرازیر می‌شود. همچنین از ضلع جنوبی دریاچه تا مرکز آن و محل کاخ ائل‌گلی، خیابانی کشیده شده که عمارت کلاه‌ فرنگی را به ‌صورت یک شبه‌جزیره درآورده ‌است.
این دریاچه در هنگام فصل زمستـان با نمایی زیبا آمیخته‌ای از یخ و آب، خود را می نمایاند. در زمان یخ زدن دریاچه ماهی‌هایی که در این آب زندگی می‌کنند نمی‌توانند به سطح آب برسند و به همین دلیل رشد آن‌ها کند می‌شود. عمق دریاچه ائل گلی ۱۲ متر بوده و در محوطه آن قایقرانی انجام می ‌شود. همچنین شهربازی (لونا پارک تبریز) و نیز مسافرخانه‌های متعددی در داخل این گردشگاه وجود دارد.

 

کاخ شهرداری و موزه تبریز:

 

کاخ شهرداری تبریز یکی از بناهای زیبا و مستحکم و دیدنی شهر تبریز است که ساخت آن از سال ۱۳۱۴ تا ۱۳۱۸ خورشیدی و به دستور رضاشاه پهلوی در محل گورستان متروک و مخروبه کوی نوبر با نظارت مهندسان آلمانی انجام شد و در مرکزی‌ترین نقطه شهر تبریز و در میدان شهرداری یا ساعت (مردم تبریز به این میدان ساحات قاباغی می گویند) این شهر واقع شده ‌است. این میدان در تقاطع خیابان ارتش جنوبی و امام خمینی قرار دارد، وجه تسمیه این میدان به سبب شهرت ساعت تعبیه شده بر روی عمارت شهرداری است.

عمارت شهرداری تبریز از ابتدای احداث تا به حال، به عنوان ساختمان شهرداری شهر تبریز مورد استفاده قرار گرفته ‌است و امروزه با تقسیم شهر تبریز به ده منطقه، این بنا به عنوان شهرداری مرکزی شهر تبریز محسوب می‌ شود. البته امروزه نیز، اکثر امور عمرانی و اداری شهرداری تبریز در این تالار و عمارت متمرکز شده ‌است. در بالای کاخ شهرداری تبریز برج ساعتی باشکوه و چهاربعدی که از چهارسوی شهر قابل رویت است خودنمایی می کند .این برج ساعت علاوه بر شکوه خاصی که به میدان شهرداری می دهد هر ربع ساعت زمانسنجی و وقت شناسی را به مردم این شهر گوشزد می کند.

نمای خارجی این بنا از سنگ تراشیده شده ‌است و نقشه ساختمان شبیه به طرح یک عقاب در حال پرواز می‌باشد که با نمونه ساختمان‌های کشور آلمان، قبل از جنگ جهانی دوم مطابقت دارد.

کاخ شهرداری تبریز – موزه شهرداری تبریز در سال ۱۳۸۶ خورشیدی، به مناسبت بزرگداشت یکصدمین سال تاسیس اولین انجمن شهر و بلدیه ایران در تبریز، به نخستین موزه شهر و شهرداری‌های کشور تبدیل و مورد بهره‌برداری قرار گرفت. در حال حاضر نیز علاوه بر نخستین موزه شهر و شهرداری‌های کشور، شورای اسلامی شهر تبریز نیز در بخشی از این ساختمان مستقر بوده و جلسات رسمی شورا در محل آمفی تئاتر موجود در ساختمان تشکیل می‌شود. شهردار کلان شهر تبریز نیز برخی از ملاقات های رسمی، دیپلماتیک را با مقامات عالی‌رتبه را در محل این کاخ انجام می‌دهد.

موزه شهردای تبریز :

در طبقه  زیرین ساختمان کاخ شهرداری موزه شهرداری قرار دارد. این موزه به عنوان نخستین و تنها موزه تاریخ شهرداری های ایران مطرح است و شامل تالارهای مختلفی چون تالار دوربین های قدیمی، تالار دفاع مقدس، چاپ و نشر، فرش، هنرهای معاصر، خط و خوشنویسی، تالار حکمت و چندین تالار دیگر است.

همچنین در کاخ شهرداری تبریز – موزه شهرداری تبریز اشیا، آثار و اسناد قدیمی مربوط به بلدیه تبریز، هدایای مقام ها و شخصیت های خاری به شهرداران، کتب خطی و آثار هنری، اسناد اداری و مالی، جام های قهرمانی باشگاه شهرداری تبریز، چینی آلات، سفرنامه های نوشته شده درباره تبریز، تجهیزات، امکانات و اسناد مربوطه به شهر جمع آوری و در معرض دید بازدید کنندگان قرار گرفته است

 

 

موزه تاریخی طبیعی تبریز:

 

موزه تاریخ طبیعی تبریز یا موزه حیات وحش تبریز یکی از موزه‌های شهر تبریز است که در بلوار آزادی چهارراه آبرسانی سازمان محیط زیست قرار گرفته ‌است. این موزه با 200 مترمربع مساحت در سال ۱۳۷۲ خورشیدی و در محل سازمان محیط زیست استان آذربایجان شرقی تأسیس شده ‌است. موزه تاریخ طبیعی طبیعی تبریز از بزرگترین و کامل ترین مجموعه موزه تاریخ طبیعی ایران و شمال غرب کشور یکی از جاذبه های گردشگری شهر تبریز است.

موزه تاریخ طبیعی تبریز با ارایه نمونه‌های بی‌نظیر از مظاهر مختلف طبیعت (محیط، گیاه، جانور، فسیل و…) ارتباط فکری مستقیم بین انسان و طبیعت برقرار می‌کند. موزه تاریخ طبیعی تبریز دارای مجموعه‌های متنوع جانوری و گیاهی منحصر به فرد ازجمله 38 گونه پستاندار،49 گونه پرنده،13 گونه خزنده، 9 گونه‌آبزی، دونوع سنگواره و نمونه‌هایی از سخت پوستان و بندپایان است.

همچنین یک غرفه از ماکت‌های دایناسورهای دوران دوم زمین شناسی نیز در این موزه به نمایش گذاشته شده که تماشای آن، حیات این پستاندار عظیم‌الجثه در 50 میلیون سال قبل را در ذهن انسان تداعی می‌کند.

در مجموعه موزه تاریخ طبیعی تبریز، تعدادی از گونه‌های جانوری بومی کشور و برخی از گونه‌های گیاهی جانوری سایر نقاط جهان به‌صورت تاکسیدرمی گردآوری شده که به نوعی بیانگر پیوسته بودن حیات در سراسر جهان هستی است.انواع پرندگان مهاجر آبزی مثل اردک سرسفید، دورنای طناز، قوی فریادکش، فلامینگو، پلیکان سفید، آنقوت و فیلوش مربوط به زیستگاه های آبی و تالابی آذربایجان شرقی و سایر نقاط ایران در سه غرفه و فضای آزاد قرار دارد که تنوع حیات جانوری در فلات ایران را برای بازدیدکننده القا می‌کند.

غرفه‌ای از انواع ماکیان‌سانان استان از جمله گونه نادر قرقاول ارسباران، کبک، کبک چیل و دراج در موزه تاریخ طبیعی تبریز وجود دارد که جای گونه شاخص ارسباران یعنی سیاه خروس قفقازی خالی است و تنها تصویری از آن چشم بازدیدکنندگان را نوازش می‌کند.انواع پرندگان شکاری مثل طرلان، بحری، بالابان و عقاب طلایی و انواع جغدها نیز فضای سه غرفه اختصاصی و قسمت فوقانی برخی از غرفه‌ها را تزیین نموده است.

 

 

موزه قاجار تبریز:

 

موزه منحصر بفرد و تخصصی دوران قاجار در تبریز مسافران نوروزی را برای سیر و تفحص در تاریخ و فرهنگ مقطع مهمی از تاریخ معاصر ایران فرا می خواند.
م‍وزه‌ دوره‌ ق‍‍اج‍‍اری‍ه‌ در ت‍ب‍ری‍ز ‌از م‍‍ع‍دود م‍وزه‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ ت‍خ‍ص‍ص‍‍ی‌ و م‍وض‍و‌ع‍‍ی‌ در س‍طح‌ ک‍ش‍ور ‌اس‍ت‌ ک‍ه‌ در د‌ه‍ه‌ س‍وم‌ ‌ان‍ق‍لاب‌ ت‍وس‍ط م‍ی‍ر‌اث‌ ف‍ر‌ه‍ن‍گ‍‍ی‌ ب‍ه‌ ‌ع‍ن‍و‌ان‌ م‍ح‍ل‍‍ی‌ ب‍ر‌ا‌ی‌ سیر در م‍ق‍ط‍ع‍‍ی‌ ح‍س‍‍اس‌ ‌از ت‍‍اری‍خ‌ ک‍ش‍ورم‍‍ان‌ در ‌اخ‍ت‍ی‍‍ار م‍ی‍‍ه‍م‍‍ان‍‍ان‌ ن‍وروز‌ی‌ در ت‍‍ع‍طی‍لات‌ ف‍روردی‍ن‌ ۸۸ ق‍ر‌ار د‌ارد.
‌ای‍ن‌ م‍وزه‌ در ‌ع‍م‍‍ارت‌ دی‍و‌ان‍‍ی‌ ‌ام‍ی‍رن‍ظ‍ام‌ گ‍روس‍‍ی‌ ‌از ‌ام‍ر‌ا‌ی‌ ب‍زرگ‌ ق‍‍اج‍‍اری‍ه‌ در ت‍ب‍ری‍ز ‌ای‍ج‍‍اد ش‍ده‌ و خ‍ود ‌ای‍ن‌ س‍‍اخ‍ت‍م‍‍ان‌ ن‍ی‍ز ک‍ه‌ م‍ر‌اح‍ل‌ ب‍‍ازس‍‍از‌ی‌ ‌آن‌ ن‍ی‍ز خ‍وب‌ و م‍ن‍‍اس‍ب‌ ‌ان‍ج‍‍ام‌ گ‍رف‍ت‍ه‌ ‌اس‍ت‌ ، م‍ورد ‌اس‍ت‍ق‍ب‍‍ال‌ ‌ا‌ه‍‍ال‍‍ی‌ ف‍ر‌ه‍ن‍گ‌ و م‍ح‍ق‍ق‍‍ان‌ ‌ع‍ل‍م‌ ت‍‍اری‍خ‌ ق‍ر‌ار گ‍رف‍ت‍ه‌ ‌اس‍ت‌ .
‌ای‍ن‌ م‍وزه‌ دی‍دن‍‍ی‌ در م‍ح‍ل‍ه‌ " ش‍ش‍گ‍لان‌ " ‌از م‍ن‍‍اطق‌ ت‍‍اری‍خ‍‍ی‌ و ‌ا‌ع‍ی‍‍ان‍‍ی‌ ت‍ب‍ری‍ز در دوره‌ ق‍‍اج‍‍اری‍ه‌ ق‍ر‌ار د‌ارد.
در ‌ای‍ن‌ م‍ح‍ل‍ه‌ ‌از ش‍‍ه‍ر ت‍ب‍ری‍ز در دوره‌ ح‍ک‍وم‍ت‌ ح‍دود ۱۵۰س‍‍ال‍ه‌ ق‍‍اج‍‍اری‍ه‌ در ‌ای‍ر‌ان‌ ، ب‍ن‍‍ا‌ه‍‍ا‌ی‌ ب‍دی‍‍ع‌ ب‍‍ا م‍‍ع‍م‍‍ار‌ی‌ و س‍ب‍ک‌ ‌ه‍م‍‍ان‌ دوره‌ ‌ای‍ج‍‍اد ش‍ده‌ ‌اس‍ت‌ ک‍ه‌ م‍‍ع‍دود‌ی‌ ‌از ‌آن‌ ‌ه‍‍ا، ‌ه‍ن‍وز ‌ه‍م‌ چ‍ش‍ن‍و‌از ب‍وده‌ و ب‍‍ا م‍ق‍‍اوم‍ت‌ خ‍ود در ب‍ر‌اب‍ر ح‍و‌ادث‌ ت‍‍اری‍خ‍‍ی‌ و روی‍د‌اد ‌ه‍‍ا‌ی‌ م‍‍ع‍‍اص‍ر گ‍و‌ا‌ه‍‍ی‌ ب‍ر وض‍‍ع‍ی‍ت‌ ‌اج‍ت‍م‍‍ا‌ع‍‍ی‌ ش‍‍ه‍ر ولای‍ت‌ ‌ع‍‍ه‍د ن‍ش‍ی‍ن‌ ت‍ب‍ری‍ز در.دوره‌.ق‍‍اج‍‍اری‍ه‌.‌ه‍س‍ت‍ن‍د.
ت‍‍الار‌ه‍‍ا‌ی‌ ج‍‍ال‍ب‌ و دی‍دن‍‍ی‌ ‌ای‍ن‌ ب‍ن‍‍ا ب‍ه‌ ن‍م‍‍ای‍ش‌ ‌آث‍‍ار م‍خ‍ت‍ل‍ف‌ ‌ه‍ن‍ر‌ی‌ و ص‍ن‍‍ای‍‍ع‌ دس‍ت‍‍ی‌ م‍ت‍‍ع‍ل‍ق‌ ب‍ه‌ دور‌ان‌ ق‍‍اج‍‍ار ‌اخ‍ت‍ص‍‍اص‌ ی‍‍اف‍ت‍ه‌ ‌اس‍ت‌ . ب‍خ‍ش‌ ت‍ن‍دی‍س‌ و ت‍‍اب‍ل‍و‌ه‍‍ا‌ی‌ ت‍ص‍وی‍ر‌ی‌ در ‌ای‍ن‌ م‍وزه‌ ب‍ر‌ا‌ی‌ ب‍‍ازدی‍د ‌ه‍ر ‌ای‍ر‌ان‍‍ی‌ ج‍‍ال‍ب‌ و ت‍‍ام‍ل‌ ب‍ر‌ان‍گ‍ی‍ز ‌اس‍ت‌ . ‌ع‍ک‍س‌ ‌ه‍‍ای‍‍ی‌ در ‌ای‍ن‌ م‍وزه‌ ‌ع‍رض‍ه‌ ش‍ده‌ ‌اس‍ت‌ ک‍ه‌ ب‍‍ادورب‍ی‍ن‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ ‌اب‍ت‍د‌ای‍‍ی‌ ک‍ه‌ در دوره‌ ن‍‍اص‍ر‌ی‌ و‌ارد ‌ای‍ر‌ان‌ ش‍ده‌.‌اس‍ت‌.‌ع‍ک‍س‍ب‍رد‌ار‌ی‌.ش‍ده‌.‌ان‍د.
ن‍ف‍‍ای‍س‌ دی‍گ‍ر‌ی‌ چ‍ون‌ خ‍‍ات‍م‌ ک‍‍ار‌ی‌ ‌ه‍‍ا ، خ‍وش‍ن‍وی‍س‍‍ی‌ دس‍ت‍ن‍وی‍س‌ ‌ه‍‍ا، ل‍ب‍‍اس‌ ‌ه‍‍ا و ب‍رخ‍‍ی‌ وس‍‍ای‍ل‌ و ‌اب‍ز‌ار زن‍دگ‍‍ی‌ ‌از م‍ن‍ظر م‍ردم‌ ش‍ن‍‍اس‍‍ی‌ و ب‍ررس‍‍ی‌ ‌اج‍ت‍م‍‍ا‌ع‍‍ی‌ ن‍ی‍ز ح‍‍ائ‍ز و ج‍ذ‌اب‌.‌ه‍س‍ت‍ن‍د.
ت‍‍اری‍خ‌ ‌اح‍د‌اث‌ ‌ع‍م‍‍ارت‌ ‌ام‍ی‍رن‍ظ‍ام‌ گ‍روس‍‍ی‌ ر‌ا ب‍‍ا ت‍وج‍ه‌ ب‍ه‌ س‍ب‍ک‌ م‍‍ع‍م‍‍ار‌ی‌ ‌آن‌ ب‍ه‌ ‌ع‍‍ه‍د ن‍‍اص‍ر‌ال‍دی‍ن‌ ش‍‍اه‌ ق‍‍اج‍‍ار ن‍س‍ب‍ت‌ م‍‍ی‌ د‌ه‍ن‍د.
زی‍رب‍ن‍‍ا‌ی‌ ‌ای‍ن‌ خ‍‍ان‍ه‌ ج‍‍ال‍ب‌ و دی‍دن‍‍ی‌ د‌ار‌ا‌ی‌ ی‍ک‌ ‌ه‍ز‌ار و ۵۰۰ م‍ت‍ر م‍رب‍‍ع‌ زی‍رب‍ن‍‍ا در دو طب‍ق‍ه‌ و س‍ه‌ ‌ه‍ز‌ار م‍ت‍ر م‍رب‍‍ع‌ ‌ا‌ع‍ی‍‍ان‍‍ی‌ ‌اس‍ت‌ .
در طب‍ق‍ه‌ ‌اول‌ ‌ای‍ن‌ ب‍ن‍‍ا، ح‍وض‍خ‍‍ان‍ه‌ وس‍ی‍‍ع‍‍ی‌ ق‍ر‌ار د‌ارد ک‍ه‌ ب‍‍ا د‌الان‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ طرف‍ی‍ن‌ ب‍ه‌ ح‍ی‍‍اط و ‌ات‍‍اق‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ م‍ج‍‍اور ‌ارت‍ب‍‍اط د‌ارد.
در ض‍ل‍‍ع‌ ش‍رق‍‍ی‌ ‌آن‌ ن‍ی‍ز چ‍‍ه‍‍ار ‌ات‍‍اق‌ و درض‍ل‍‍ع‌ ‌غ‍رب‍‍ی‌ ‌ه‍ف‍ت‌ ‌ات‍‍اق‌ وج‍ود د‌ارد، ح‍وض‍خ‍‍ان‍ه‌ ب‍‍ا س‍ت‍ون‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ س‍ن‍گ‍‍ی‌ و ط‍اق‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ ‌آج‍ر‌ی‌ ب‍س‍ی‍‍ار زی‍ب‍‍ا ‌آر‌اس‍ت‍ه‌ ش‍ده‌ ‌اس‍ت‌ .
در طب‍ق‍ه‌ ب‍‍الا‌ی‌ ‌ع‍م‍‍ارت‌ ی‍‍ا خ‍‍ان‍ه‌ ‌ام‍ی‍رن‍ظ‍ام‌ دو ب‍‍اب‌ پ‍ذی‍ر‌ای‍‍ی‌ ن‍س‍ب‍ت‍‍ا ب‍زرگ‌ ک‍ه‌ در دور‌ان‌ گ‍ذش‍ت‍ه‌ ب‍ه‌ ‌آن‌ ‌ه‍‍ا طن‍ب‍‍ی‌ ‌ات‍لاق‌ م‍‍ی‌ ش‍د وج‍ود د‌ارد ک‍ه‌ ‌از ‌ه‍ر دو طرف‌ ب‍ه‌ ‌ای‍و‌ان‌ س‍رت‍‍اس‍ر‌ی‌ روب‍ه‌ ح‍ی‍‍ات‌ ب‍‍ا ۱۶ س‍ت‍ون‌ م‍ن‍ت‍‍ه‍‍ی‌ م‍‍ی‌ ش‍ود. ن‍م‍‍ا‌ی‌ س‍‍اخ‍ت‍م‍‍ان‌ ب‍‍ا ‌ای‍و‌ان‌ و گ‍چ‍ک‍‍ار‌ی‌ ب‍دی‍‍ع‌ زی‍ب‍‍ای‍‍ی‌ خ‍‍اص‍‍ی‌ ب‍ه‌ ‌آن‌ ب‍خ‍ش‍ی‍ده‌ ‌اس‍ت‌ .
در طرف‍ی‍ن‌ د‌الان‌ ‌ه‍‍ا در ض‍ل‍‍ع‌ ش‍رق‍‍ی‌ چ‍‍ه‍‍ارس‍‍ال‍ن‌ و در ض‍ل‍‍ع‌ ‌غ‍رب‍‍ی‌ س‍ه‌ ‌ات‍‍اق‌ وج‍ود د‌ارد و خ‍‍ان‍ه‌ م‍ش‍ت‍م‍ل‌ ب‍ر دو ح‍ی‍‍اط ‌ان‍درون‍‍ی‌ و ب‍ی‍رون‍‍ی‌ ‌اس‍ت‌ .

 

موزه عصر اهن تبریز:

 

 

ایت موزه عصر آهن تبریز، محوطهٔ باستانی با قدمت 3000 تا 3500 سال است که در نزدیکی مسجد کبود در مرکز شهر تبریز واقع شده‌ است. شامل گورستان و آثار سفالی مربوط به عصر آهن است. گورستان عصر آهن سال 1376 بر اثر یک عملیات خاکبرداری ساده در جوار مسجد کبود تبریز کشف شد.
پس از آن کاوش های باستان شناسی توسط باستان شناسان مطرح کشور بر روی این منطقه تا سال 1382 ادامه یافت و گورستان مربوط به عصر آهن شناسایی شد. آثار و اشیای به دست آمده شامل ظروف سفالی و اشیای زینتی است که همراه اسکلت ها و از داخل کوزه ها به دست آمده است. قدمت تاریخی این آثار به هزاره اول قبل از میلاد یعنی دوره آهن برمی گردد و شاید قدمت این آثار است که این سایت موزه را دارای ارزشی جهانی کرده است. 
پس از تکمیل بررسی های صورت گرفته، 38 گور متعلق به دوره عصر آهن در آن کشف شد که اکثر آن ها به صورت جنینی دفن شده بودند و سال 85 ، سالی بود که بالاخره این سایت موزه به عنوان اولین موزه صحرایی ایران آغاز به كار كرد. علت قرار گرفتن کلمه سایت در کنار کلمه موزه این است که در کل موزه هایی که به شکل طبیعی در محوطه کاوش های باستان شناسی برقرار شده و در آن آثار کشف شده بدون تغییر و دستچین شدن به نمایش در می آیند، به نام سایت موزه معروف می شوند. 
وجود سفال های بیشتر در کنار برخی از این اجساد نیز به احتمال زیاد نشان از ثروتمندتربودن آن ها نسبت به سایر همسایگان دفن شده در کنارشان است. همچنین وجود ظروف سفالی و اثرات غذا در کنار بعضی اجساد و همچنین دفن شدن آن ها به شکل جنینی یا چمباتمه ای و تفاوت جهت بدن و صورتشان تاییدی بر مهرپرست بودن این اجساد کشف شده است، زیرا برخی از کارشناسان جهت صورت را به زمان دفن ارتباط داده و آن را به سمت محل قرار گرفتن آفتاب می دانند. 

 

 

خانه سفال تبریز:

 

 

موزه سفال یا خانه سفال تبریز که بنایی قاجاری است در خیابان شمس تبریزی خیابان شهید نوروزی کوچه صرافلار پلاک 100 واقع شده است این خانه جزو آلبوم خانه های تاریخی تبریز می باشد که تاریخ بنای آن به دوره قاجاریه و پهلوی بر می گردد. بنا شامل یک زیر زمین و یک طبقه فوقانی می باشد که با معماری زیبا و اصیل ایرانی زیبایی خاصی به خود گرفته است نمای اصلی بنا دارای ایوان می باشد که بر روی دو ستون استوار شده است و با گچبری های زیبایی تزیین شده است.

در چند سال اخیر این بنا توسط سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان آذربایجان شرقی خریداری شد و پس از مرمت و بازسازی به مرکز آموزش هنرآموزان و تجمع هنرمندان رشته سفالگری تبدیل و از سال 1374 نیز بعنوان نمایشگاه و خانه سفال تبریز در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفت.

خاک در دسترس ترین و نخستین ماده ای بوده که بشر آغازین با آن بسیاری از نیازهایش را برطرف کرده است. خاک را با آب مخلوط نموده و از آن گل ساخته، و با گل به لذت و قدرت آفرینش رسیده است. گل فرم پذیر و نقش پذیر بوده، با آن خشت و پیاله ساخته تا به نیازهای زندگی روزمره اش، جواب دهد و بعد اندیشه هایش را برآنها نقش زده است. با ساخت پیکره هایی از گل به باورها و ترس هایش پاسخ گفته است. با آتش دیدن ساخته های گلینش شاهد معجره ای شده است : همه چیز در آتش می سوخته و گل درکام آتش سخت تر و ماندگارتر می گردیده است!

سفالینه ها حتی پس از مرگ نیز با نیاکان ما همراه می شدند تا در حیات بعدی مورد استفاده قرار گیرند و امروز همان سفالینه ها، پیام گذشتگان را به ما می رسانند.

 

 

موزه شهریار تبریز:

 

 

 

استاد شهریار در سال 1285 شمسی در کوی بازارچه میرزا نصرالله تبریز چشم به جهان گشود. این شاعر بزرگوار پس از تحمل یک دوره بیماری در 27 شهریور 1367 دار فانی را وداع گفت. موزه ادبی این استاد شهیر در خانه سابق ایشان، در کوی مقصودیه تبریز، واقع شده است. این بنا از طرف شهرداری تبریز به موزه تبدیل شد. این بنا دو طبقه و با مصالح کاملا جدید در 225 متر مربع و با زیربنای 125 ساخته شده، که به عنوان آخرین منزل این استاد بزرگوار در 20 سال آخر عمر ایشان بوده است. قدمت خانه‌ی استاد به دوره‌ی پهلوی دوم باز می‌گردد. در سال‌های 1329 تا 1330 استاد شهریار اثر جاودان خود با نام حیدر بابایه سلام را خلق کرد. این اثر به 90 زبان زنده‌ی دنیا ترجمه شده است. بزرگترین اثر این استاد فرهیخته کلیات اشعار گرانقدر ایشان است که به زبان فارسی و بخشی به زبان آذری سروده شده است. در این گنجینه آثار و اشعار ایشان به همراه قرآنی که به خط خود ایشان نوشته شده، لوازم تحریر و شخصی این شاعر اندیشمند به معرض نمایش گذاشته شده است. خانه استاد شهریار در سال 1386 توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با شماره 22729 در فهرست اثار ملی ایران به ثبت رسید

 

موزه کتاب و قران تبریز:

 

 

موزه قرآن و کتابت تبریز که یکی از موزه‌های شهر تبریز است در محل مسجد صاحب ‌الامر و در مرکز شهر تبریز ایجاد شده ‌است در موزه قرآن و کتابت تبریز نسخ نفیسی از قرآن مربوط به ‌دوره‌های گوناگون تاریخ نگهداری می ‌شوند که گفته می ‌شود یکی از آنها دست‌خط امام رضا (ع) است که بر روی تکه ای از پوست نوشته شده است. همچنین انواع پلاک‌های فلزی، قلمدان‌ها، ظروف سفالی، نسخ خطی و … در این موزه نگهداری می ‌شوند.

از آثار دیگر موجود در موزه قرآن و کتابت تبریز، می ‌توان به ‌آثار ملا عبدالباقی تبریزی استاد خط ثلث، میرزا محمد شفیع تبریزی، میرزا طاهر خوشنویس از اساتید خط نسخ و آثاری از محمد حسین تبریزی، علیرضا عباسی، علا الدین بیک تبریزی، درویش عبدالمجید و میر عماد حسنی را نیز در این موزه می توان دید. از برجسته ترین آثار دیگر می توان به لباس قسم منقوش به کل آیات قران، کوچکترین قران خطی مطلا، جام شفابخش و کتیبه سنگی میخی اشاره کرد.

بنای مسجد شاه تهماسب صفوی معروف به مسجد صاحب الامر در شرق میدان صاحب آباد در قلب شهر تبریز در کنار مهران رود قرار دارد. این بنای تاریخی یک گنبد و دو مناره بلند دارد و در ابتدا مسجد ویژه شاه تهماسب اول صفوی بود که در سال 1045 ه.ق به وسیله سپاهیان سلطان مراد چهارم- امپراطور عثمانی- تخریب شد.

این مسجد پس از عقب نشینی عثمانیان در زمان شاه سلطان حسین صفوی توسط وزیر آذربایجان- میرزا محمد ابراهیم- بازسازی شد. زلزله سال 1193 ه.ق که شهر تبریز را در هم کوبید و هزاران کشته بر جای نهاد، این بنای عظیم را نیز ویران ساخت.

در سال 1266 ه.ق، میرزا علی اکبر خان، مترجم کنسولگری روس که مرد ثروتمندی بود به آیینه بندی قسمتی از بقعه و دهلیز و تعمیرات آن اقدام کرد و صحن و مدرسه کنونی را احداث و موقوفاتی برای آن ها تعیین نمود، این صحن و مدرسه در بدو تاسیس “مدرسه اکبریه” نام داشت ولی بعدها “صحن صاحب الامر” خوانده شد.

با توجه به قداست این بنا پس از انجام تغییرات لازم این مکان در سال 1380 به عنوان موزه قران و کتابت در نظر گرفته شد.

 

خانه مشروطه تبریز:

 

 

خانه مشروطه که معروف ‌ترین و پرافتخارترین خانه تاریخی شهر تبریز است در اوج انقلاب مشروطه محل تصمیم ‌گیری ‌های سرنوشت ساز سران مشروطه بوده است خانه مشروطه تبریز در یکی از محله‌ های قدیمی شهر تبریز به نام راسته کوچه روبروی مسجد جامع و در غرب بازار تبریز در خیابان شهید مطهری قرار گرفته ‌است. این بنا به سبک معماری دوره قاجار ساخته شده و ملک شخصی حاج مهدی کوزه ‌کنانی بوده‌ است. این بنا با ۱۳۰۰ متر مربع مساحت، در دو طبقه ساخته شده‌ است. از ویژگی‌های منحصر به فرد خانه مشروطه می‌توان به پنجره‌های ارسی، درب‌های منب‌کاری‌شده، غلام‌گردش، کلاه‌ فرهنگی و نورگیر اشاره کرد.
موزه مشروطه نیز پس از ایجاد تغییراتی در تالارها و اتاق ‌های خانه مشروطه و به نمایش درآوردن اسناد تاریخی مربوط به انقلاب مشروطه در سال ۱۳۷۵ خورشیدی تأسیس شده ‌است. از مهم‌ترین آثار تاریخی این موزه می‌توان به سلاح کمری ستارخان، فرش مشروطه، وسایل شخصی سران مشروطه و دیگر مدارک مرتبط با انقلاب مشروطه اشاره کرد.

بزرگان مشروطه پس از به توپ بسته شدن مجلس شورای ملی توسط محمدعلی شاه، در خانه مشروطه جمع شده و به همفکری می‌ پرداختند. همچنین این مکان محل تشکیل جلسه های انجمن تبریز و مرکز فرماندهی مجاهدان در طی محاصره ۱۱ ماهه تبریز و نیز مرکز تصمیم ‌گیری برای پایین ‌آوردن پرچم‌های تسلیم در برابر شاه قاجار بوده ‌است. از افراد مهمی که در این مکان به فعالیت و همفکری پرداخته ‌اند می‌توان ستارخان،باقرخان، ثقةالاسلام تبریزی، حاجی میرزا آقا فرشی و بنیان‌گذار این مجموعه حاج مهدی کوزه‌کنانی را نام برد. این بنا در حدود تاریخ ۱۲۴۷ هجری خورشیدی (۱۸۶۸ میلادی) توسط حاج ولی معمار تبریزی ساخته شده است.

در خانه مشروطه تبریز موزه تندیس هایی از شخصیت ها و مجاهدین صدر مشروطیت همچون ستارخان، باقرخان، میرزا مهدی کوزه کنانی، حسن خان باغبان، علی مسیو، شهید ثقةالاسلام، جهانگیرخان صور اسرافیل، میرزا ابراهیم آقا صبا، میرزا اسماعیل نوبری و … به نمایش گذاشته شده است و عکس‌هایی از مظفرالدین شاه، محمدعلی شاه و دسته‌ های مخالف مشروطه، دستگاه چاپ ژلاتینی (پلی کپی دستی) جهت تکثیر شب نامه‌های دوره مشروطه، تصویر اسناد تاریخی مربوط به انقلاب مشروطیت و فرمان مشروطیت را نیز می‌توان در همین خانه دید.

 

 

بازار تبریز:

 

 

بازار تبریز یکی از بزرگ ‌ترین و مهم ‌ترین بازارهای سرپوشیده در سطح ایران و قارهٔ آسیا بشمار می ‌رود گفته می شود بازار تبریز با مساحتی حدود یک کیلومتر مربع بزرگ‌ ترین بازار سرپوشیده سنتی جهان است. بازار تبریز در مردادماه سال ۱۳۸۹ خورشیدی به عنوان نخستین بازار جهان در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.

عواملی مانند سبک معماری بازار، آرایش مغازه ها، کثرت تیمچه ها، کاروان سراها، دالان ها، راسته ها و همچنین انواع مشاغل و حرفه ها، وجود تعداد بسیاری مدرسه و مسجد که عمدتاً از سابقه تاریخی برخوردارند، این بازار را به نمونه عالی مجهز تجارت، کسب و زندگی اسلامی و شرقی تبدیل کرده است.

پیشتر به جهت قرارگرفتن شهر تبریز بر سر چهارراه جادهٔ ابریشم و گذر روزانهٔ هزاران کاروان از کشورهای مختلف آسیایی، آفریقایی و اروپایی از آن، این شهر و بازار آن از رونق بسیار خوبی برخوردار بوده است. این بازار حدود ۳ سدهٔ پیش و پس از وقوع زمین ‌لرزهٔ تاریخی تبریز در سال ۱۱۹۳ قمری توسط نجفقلی خان دنبلی حاکم وقت تبریز بازسازی شده است. بازار تبریز در سال ۱۳۵۴ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تاریخ بنای این مجموعه مشخص نیست؛ ولی بسیاری از جهانگردانی که از سدهٔ چهارم هجری تا دورهٔ قاجاریان از این بازار بازدید کرده‌اند، دربارهٔ آن اطلاعاتی ارائه داده‌اند.

هستهٔ مرکزی شهر تبریز در داخل یک چهارضلعی قرار گرفته و بازار تبریز در مرکز این چهارضلعی واقع شده ‌است. این بازار از سمت شرق به عالی‌ قاپو (مجموعهٔ کاخ‌های ولی‌عهدنشین) و از سمت غرب به مسجد جامع محدود شده و از سمت شمال، بخش‌هایی از شمال رودخانهٔ مهران‌رود را شامل می ‌شود و این دو بخش به وسیلهٔ پل‌های چوبی که در امتداد راسته ‌بازار قرار دارند، به هم متصل می ‌شوند.

 

 

ارامگاه شعرای تبریز:

 

 

 

از مقبره الشعرا یا آرامگاه شاعران در سرخاب تبریز تا قبل از قرن هشتم نامی برده نشده  است . قدیمی ترین کتبی  که نام مقبره الشعرای تبریز را به صراحت نوشته است ، تاریخ گزیده و  نزهه القلوب حمد الله مستوفی است که در سال های 730 و 740 هجری قمری تالیف شده است. باید گفت که نام مقبره الشعرا سرخاب ظاهرا" پس از دفن شدن شاعران معروف قرن ششم مانند خاقانی و ظهیر و شاعرانی که بعد از آنها در آنجا دفن شده اند در کتب تاریخ و تذکره آمده و رفته رفته معروفیت یافته است.شهر تبریز پس از آنکه در قرن ششم مرکز حکومت اتابکان آذربایجان شد پناهگاه شاعرانی که زندگی آرام و آسوده ایی را دور از جنگ و نزاع می جستند  گردید ، خاقانی و ابوالعلا و فلکی از شروان و گنجه ، ظهیر فاریابی و شاهپور نیشابوری از خراسان به تبریز آمدند و در این شهر ساکن  شدند  و پس از مرگ  ، یکایک آنان در حظیره مخصوصی دفن شدند که  این حظیره را در تاریخ و تذکره ها به عنوان مقبره الشعرا یاد کرده اند ، شاعران  دیگری نیز  از عهد ایلخانیان تا ایلکانیان و دوره آق قویونلو در تبریز بودند و یا از نقاط دیگر به تبریز آمده و در این شهر در گذشته اند که  غالبا در همین حظیره و در جوار خاقانی مدفون هستند.

مقبره الشعرا قبلا با نام های حظیره الشعرا ، حظیره القضاه ، قبرستان سرخاب معروف و مشهور بوده است اما متاسفانه گذشت روزگاران و مهم تر از آن حوادث طبیعی چون سیل و زلزله ،  شکل  ظاهری آن را از بین برده و آثاری از مقابر این بزرگان بر جای نمانده است. چنانچه طباطبایی صاحب کتاب اولاد اطهار که در سال 1294 هجری قمری تالیف شده ،  نوشته است که به علت زلزله های بسیار مخصوصا زلزله سال 1193 و بعد  از آن در سال 1194 آثاری از آن به جای نمانده است. محقق بزرگوارجناب آقای عزیز دولت آبادی در مقاله زلزله های تبریزدرباره مزارات مقبره الشعرا نوشته اند : (( با کمال تاسف از مزارات شهریاران شعر و ادب فارسی مثل خاقانی شروانی ، اسدی طوسی ، ظهیر فاریابی ، مجیرالدین بیلقانی ، حکیم قطران تبریزی ،شاهپور بن محمد اشهری سبزواری ، خواجه همام تبریزی و ..... کوچکترین نشانه و اثری نمی یابید. ))

 

 

 

ارگ تبریز.موزه علیشاه:

 

 

ارگ تبریز – مسجد علیشاه در مرکز شهر تبریز در ضلع جنوبی تقاطع خیابان امام خمینی و فردوسی قرار دارد ارگ تبریز (علی‌شاه) نام یک بنای تاریخی در تبریز است که باقیمانده مسجدی است که در زمان تاج ‌الدین علیشاه جیلانی از امرای گورکانیان در قرن هشتم هجری ساخته شده است. سبک معماری این بنا به شیوه آذری و معمار آن استاد فلکی تبریزی ذکر شده‌ است. این ارگ یکی از بلندترین دیوارهای تاریخی کشور و نماد شهر تبریز است و امروزه فضای پیرامون آن برای برگزاری نماز جمعه مورد استفاده قرار می‌ گیرد و مصلای بزرگ تبریز در این مکان احداث شده ‌است.

ارگ تبریز – مسجد علیشاه، توسط خواجه تاج‌الدین علی‌شاه بنا شد و متاسفانه این بنا بر اثر زمین ‌لرزه و گذر زمان تا حدودی تخریب شده‌ است. در محوطهٔ ارگ، آثار تاریخی ارزشمندی همچون «مدرسهٔ نجات» که به‌ عنوان یکی از نخستین مدارس ایران بشمار می‌ رفت و نیز «سالن تئاتر شیر و خورشید» قرار داشت که پس از شروع برنامهٔ تخریب و تبدیل ارگ تبریز به مصلای بزرگ تبریز از سال ۱۳۶۰ و در زمان امامت جمعهٔ  آیت‌الله ملکوتی، بخش اعظمی از ارگ توسط جهاد سازندگی با بولدوزر و مواد منفجره ویران شده ‌است.

این مجموعه تاریخی در برگیرنده مدرسه، مسجد و خانقاه بود. در ساخت این بنا از ساروج و مصالح ساختمانی بادوام به کار رفته است. زلزله ویرانگر تبریز در قرن دهم که این شهر را با همه بناهای تاریخی‌اش ویران کرد، بخش اعظم این مجموعه را نیز فرو ریخت. با این حال بخشی از دیوارهای بلند این مجموعه بر جای ماند تا یادگار پایداری در برابر این پدیده طبیعی مهیب باشد، گرچه شکستگی بزرگی در بدنه ارگ از این زلزله پدیدار شد.

در زمان مشروطیت و قیام مردم تبریز، این بنای تاریخی باز هم سنگر مبارزان مشروطه‌خواه و نیروهای ستارخان و باقرخان قرار گرفت و در برابر شلیک توپخانه محمدعلی شاه قاجار ایستاد. در سال‌های قبل از انقلاب تبدیل به باغ ملی یا گردشگاه عمومی شده بود و هم اکنون از محوطه این اثر باستانی به عنوان مصلی استفاده می‌شود. این بنا که بیش از 700 سال قدمت دارد، یادگار آسیب‌های طبیعی و تاریخی دوران گذشته است.

ارگ تبریز و محوطهٔ باستانی آن در ۱۵ دی ۱۳۱۰ خورشیدی به شمارهٔ ۱۷۰ در فهرست آثار ملی ایران به‌ ثبت رسیده‌ است.

 

 

 

 

ارتفاعات سلطان داغی:

 

 

اين كوه در شمال غربي كوهستان سهند، نزديك شهر اسكو قرار دارد. با ارتفاعي حدود 3410 متر، سومين قله سهند محسوب مي شود. در قله آن زيارتگاهي به نام سلطان حسام الدين وجود دارد. در كوه سلطان داغي آثار يخچالي متعددي وجود داشته، ليكن به علت فعاليت هاي آتشفشاني سهند بسياري از آثار يخچالي پوشيده از مواد گدازه اي شده يا در اثر آب هاي جاري از بين رفته است.

 

جزیره شاهی:

این جزیره در موقعیت جغرافیایی N305043 E452941 قرار دارد. جزيره اسلامي تنها جزيره مسکوني و آباد درياچه در تابستان به صورت شبه جزيره در مي آيد و روستائيان اين جزيره از راه خشکي به تبريز، آذرشهر، گوگان و شبستر رفت و آمد مي کنند. در حال حاضر يک رشته جاده خاکي فرعي از جاده آسفالته تبريز-آذرشهر از کنار ايستگاه دام پروري خاصبان به سوي جزيره کشيده شده است. طول جزيره 24 و عرض آن 15 کيلومتر است. جزیره اسلامی منطقه ای است گرد شگری که در استان آذربایجان شرقی واقع شده و فاصله آن با تبریز حدود 70 کیلو متر است که از شهرستان ایلخچی می گذرد هفت روستای بزرگ و کوچک در آن موجود است که اهالی آن به زبان ترکی صحبت می کنند و بیشتر به کار کشاورزی اشتغال دارند.

کلیسا تبریز:

کلیسای مریم مقدس یکی از کلیساهای مسیحیان تبریز است. کلیسای مریم مقدس بزرگترین و قدیمیترین کلیسای تبریز است و مراسم بزرگ ملی مذهبی کلیسای حواری ارمنی در این کلیسا برگزار می‌شود. این کلیسا در انتهای خیابان شریعتی (شهناز شمالی)، نبش میدان نماز واقع شده است.

مسجد جامع:

 

مسجد جامع تبریز یکی از بناهای تاریخی شهر تبریز است. این مسجد که در کتاب‌های تاریخی از آن به‌عنوان «جامع کبیری نیز نام برده شده، از ابتدای تأسیس مسجد جامع شهر تبریز بوده و بازار تبریز، گرداگرد آن شکل گرفته‌است.مسجد جامع تبریز مربوط به دوره سلجوقیان تا دوره قاجار است و درتبریز، خیابان شهید مطهری واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شمارهٔ ثبت ۱۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. 

 

 مسجد کبود:

يکي از شاهکارهاي معماري دوره اسلامي که در شهر تبريز قرار گرفته مسجد کبود است. اين بنا با نامهاي مختلف از جمله گوي مسجد (به ترکي همان مسجد کبود)، مسجد شاه­جهان، عمارت و مسجد مظفريه معروف و مشهور بوده است.